بسم الرب

در تاریخ معاصر ایران بیش از هر زمانی به سه دهه ی 40، 50 و 70 علاقمندم. وجه اشتراک این سه دهه و دلیل اهمیتشان و فرصت سوزی انجام شده در آنها بماند در وقتش و زمان مناسبش. اما دورانی را می شناسم که به گمانم ویژگیهای قابل توجههی دارد و آن دهه 60 است.
دلیل چنین ادعایی هم به قطع وقت مناسبی می طلبد اما من باب طرح مطلب باید گفت اگر چند سال قبل از ده 60 و سالهای بعدش را ببینیم می توانیم به تفاوت آدمهای انقلابی- و حتی توده های مردمی- آن دوران با سالهای قبل و بعدش پی ببریم. سازندگان دهه 60 نسل دومی های انقلاب بودند که امام آنها را وعده داده بود. فعالان انقلابی دهه 60 در جنگ جهانی ای شرکت داشتند که لحظه لحظه اش برابر است با دشوارترین لحظات رخ داده ی دنیا. و خیلی دلایل دیگر. از همه مهمتر انقلابیهای دهه 60 پس وقوع جنگ نگذاشتند برای انقلاب اسلامی ایران «ترمیدور» رخ دهد و با پایداری از انقلاب و کشورشان دفاع کردند. آنها انقلابی های خوبی بودند و با ایستادگی و عمل در لحظه و در وقت مناسب بسیار به پیشبرد انقلاب کمک کردند. این روحیه بسیار ارزشمند است.
افزون بر این به نظر می رسد سادگی، صمیمیت، صبر، قناعت و خیلی صفات و ویژگیهای دیگر نکته هایی بودند که در یک نفر و دو نفر خلاصه نمی شد. بلکه ظاهرا آن صفات و خصایل مثبت در افراد قابل توجههی-خصوصا انقلابی ها- دیده می شد. و شیوع این رفتارها آنقدر چشمگیر بود که عملا با یک فشار اجتماعی همراه بود. برای مثال بسیار ساده برگزار کردن مراسم عروسی یک ارزش در آن دوران بود که حتی افراد انقلابی ای که ممکن بود آن سبک ازدواج را قبول نداشته باشند هم خود را ملزم به رعایت آن می دانستند.
البته همانطور که دهه 60 ویژگیهای آرمانی خوبی دارد دارای اتفاقات ناگواری نیز هست که به قطع می تواند برای توده ی انقلابی درس آموز باشد. اما محاسنش از معایبش افزونتر است. محاسنی که می تواند برای امروز ما بسیار راهگشا باشد و حلال بعضی مسایلمان شود. البته لازم به ذکر است که استفاده از محاسن آن دوران به معنی ارتجاع و بازگشت به سبک زندگی دهه شصتی نیست. بلکه آن روحیه و آن خصایل را باید بر امروزمان منطبق کنیم و منطقی با آن برخورد کنیم.

علت این بازخوانی هم از آنجاست که برخی ارزشهای اسلامی مثل ساده زیستی، قناعت، ازدواج آسان، روحیه ی ولایتمداری و ... که ما در مقاطع مختلف آنها را شنیدیم در آن دوران اجرا شده و مابه ازاهای زیادی دارد. به امید خدا قصد دارد چند نمونه از این بحثها و دلایل استفاده و نیاز بهشان را در چند مطلب بررسی کنم.


پس نوشت:

- این مطلب هم در مورد ترمیدور که دوست خوبم محمد سجاد نجفی نشته است را هم ببینید:

تغیُرات نفس انقلابی